Wilt u als woningeigenaar een houtkachel laten plaatsen en weten hoe hoog de schoorsteen moet zijn? Bij nieuwbouw en verbouw wordt de vereiste uitmondingshoogte volgens NEN 2757-1 bepaald aan de hand van de dakhelling, de afstand tot de nok en eventuele belemmeringen. Hieronder leest u welke hoogte bij een schuin dak, plat dak, aanbouw en bestaande schoorsteen nodig kan zijn. Een goed geplaatst rookkanaal voert rookgassen veilig af, zorgt voor een stabiele trek en helpt rookoverlast te voorkomen.
Hoe hoog moet een schoorsteen boven het dak uitkomen?
Een kachelpijp hoeft niet in iedere situatie even ver boven het dakvlak uit te steken. Bij een schuin dak wordt de vereiste afvoerhoogte onder meer bepaald door de afstand tot de nok en de dakhelling. Een uitmonding boven de nok van het dak ligt doorgaans gunstiger in de luchtstroming dan een pijp lager op het dak. De bekende maat van minimaal 0,5 meter boven de nok is dus geen algemene regel van 50 centimeter boven elk dakvlak. Voor de juiste plaats van de schoorsteen moet het volledige dak worden beoordeeld. Een hogere gevel, dakopbouw of andere belemmering kan ervoor zorgen dat het rookkanaal hoger moet uitkomen.
Schoorsteen op een schuin dak
Bij een dakhelling kleiner dan 23 graden geldt doorgaans minimaal 0,5 meter boven het dakvlak. Vanaf 23 graden wordt bij een nieuwe rookgasafvoer de hoogte volgens NEN 2757-1 berekend op basis van de horizontale afstand tot de nok. Daarom plaatsen wij de uitmonding bij voorkeur dicht bij de nok; verder van de nok kan aanzienlijk meer pijplengte nodig zijn. Een te lage schoorsteen kan in een gebied met windturbulentie uitkomen, waardoor de trek wisselt en rook bij het openen van de kachel terug de kamer in komt.
Gas besparen met een houtkachel
Gas besparen met een houtkachel werkt vooral door lokale verwarming. Wanneer u ’s avonds voornamelijk in de woonkamer zit, hoeft u niet altijd het hele huis op dezelfde temperatuur te houden. De houtkachel levert directe warmte op de plek waar u deze nodig heeft, terwijl u de thermostaat lager kunt zetten. Hierdoor kan het gasverbruik voor ruimteverwarming dalen. Wilt u met een houtkachel gas besparen, dan wordt de kachel meestal als bijverwarming gebruikt. De cv-ketel blijft bijvoorbeeld beschikbaar voor warm water en andere kamers. Hoeveel u uiteindelijk bespaart verschilt per woning. U hoeft bovendien niet de hele dag te blijven stoken om lokaal van de warmte te profiteren. De voordelen van een houtkachel beperken zich niet alleen tot gas besparen. Een bijkomend voordeel is het zicht op het vuur en de gezellige sfeer, terwijl u voor een deel van de verwarming minder afhankelijk bent van aardgas als fossiele brandstof.
Minder gas verbruiken door lokale verwarming
Een houtkachel en centrale verwarming kunnen goed naast elkaar worden gebruikt. Hangt de thermostaat in dezelfde woonkamer als de kachel, dan registreert deze de hogere temperatuur en zal de cv-ketel minder snel aanslaan. Daardoor kunt u minder gas verbruiken. Wanneer de woonkamer door de houtkachel warm genoeg is, kunnen andere ruimtes minder warmte via de radiatoren krijgen. Lokale verwarming is daarom vooral interessant wanneer u voornamelijk de ruimte wilt verwarmen waarin u op dat moment verblijft. Wie kiest voor een haard als aanvullende warmtebron, hoeft daarmee dus niet automatisch de volledige woning te verwarmen. Het vermogen van de houtkachel moet wel bij de ruimte passen. Een te grote kachel kan de woonkamer snel te warm maken, waardoor het vuur wordt gesmoord. Het juiste vermogen van een houtkachel helpt om efficiënt en verantwoord te stoken.
EcoDesign houtkachels en een hoog rendement
Een moderne EcoDesign houtkachel of houthaard kan afhankelijk van het model een rendement van ongeveer 75 tot 90% behalen. Een groot deel van de energie uit het hout wordt daarmee omgezet in bruikbare warmte. Een oudere houtkachel heeft vaak een lager rendement. Daardoor is meer hout nodig om dezelfde hoeveelheid bruikbare warmte te produceren en kunnen de stookkosten per kWh warmte hoger uitvallen. Het rendement van de haard bepaalt mede hoeveel warmte daadwerkelijk uit het hout beschikbaar komt. Moderne houtkachels en houthaarden zijn hierdoor niet goed vergelijkbaar met traditionele open haarden, waarbij veel warmte via de schoorsteen verloren gaat. Nieuwe houtkachels voldoen aan de geldende EcoDesign-eisen. Ook bedrijven die houtkachels invoeren moeten rekening houden met deze Europese eisen. Bij de aanschaf is het verstandig om niet alleen naar het uiterlijk te kijken, maar ook naar het vermogen en rendement van de kachel. Bekijk hiervoor ook onze hoog rendement houtkachels.
Is een houtkachel goedkoper dan gas?
Lokaal verwarmen met een houtkachel kan goedkoper zijn dan verwarmen met gas, maar hoeveel u bespaart hangt sterk af van de prijs van het brandhout. Vooral de keuze tussen eiken- of beukenhout dat u lokaal koopt en zelf verder laat drogen en direct stookklaar ovengedroogd hout maakt een groot verschil. Bij een plaatselijke leverancier kunt u eiken- of beukenhout bijvoorbeeld voor ongeveer €130 per gestapelde kuub kopen. Eiken- en beukenhout heeft vanaf vers gekapt hout doorgaans ongeveer 2 tot 2,5 jaar nodig om voldoende te drogen. Bij een lokale houtleverancier heeft het hout vaak al ongeveer een jaar kunnen drogen voordat u het koopt. In dat geval moet u rekening houden met nog ongeveer 1 tot 1,5 jaar verdere droogtijd, afhankelijk van het oorspronkelijke vochtpercentage, de dikte van de blokken en de manier waarop het hout wordt opgeslagen. Meet daarom altijd het vochtpercentage voordat u gaat stoken. Wie direct gebruiksklaar hout wil, kan ovengedroogd eiken- of beukenhout kopen. Als rekenvoorbeeld gebruiken we hiervoor €450 voor ongeveer 850 kg hout, wat overeenkomt met circa twee gestapelde kuub. Dat is ongeveer €225 per gestapelde kuub.
Met onderstaande calculator kunt u zelf berekenen of verwarmen met een houtkachel goedkoper is dan gas. Vul uw eigen houtprijs, gasprijs en rendementen in en pas eventueel het gewicht en vochtpercentage van het haardhout aan. De calculator berekent vervolgens de kosten per kWh bruikbare warmte, zodat u beide verwarmingsvormen eenvoudig kunt vergelijken.
Schoorsteen op een plat dak
Bij een plat dak geldt als uitgangspunt minimaal 0,5 meter boven het dakvlak, maar hogere bebouwing en andere belemmeringen kunnen een hogere uitmonding noodzakelijk maken. Vooral bij een plat dak naast een hogere woning moet de benodigde hoogte zorgvuldig worden vastgesteld.
Welke regels gelden volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving?
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat technische eisen voor de afvoer van rookgassen. Voor nieuwbouw en verbouw verwijst het Bbl naar NEN 2757-1. Voor bestaande bouw is NEN 8757 relevant. Deze normen bepalen onder meer of rookgassen goed kunnen wegstromen en op welke hoogte een uitmonding moet liggen. De praktijkrichtlijn NPR 2758 geeft aanvullende uitleg.
Voor een nieuw aangelegde rookgasafvoer van een houtkachel moet de uitmonding boven het dak liggen en in de betreffende nieuwbouw- en verbouwsituaties minimaal één meter van de bouwwerkperceelgrens verwijderd zijn. Voor situaties waarin die meter afstand niet haalbaar is, bestaat de NHK-gelijkwaardigheidsverklaring voor rookgasafvoeren (ERB 2023 – GV 2023002). Deze onderbouwt dat een uitmonding die 5 centimeter hoger ligt dan de volgens NEN 2757-1 berekende hoogte, een gelijkwaardige oplossing kan bieden. Dat is geen automatische vrijstelling: de toepassing moet voor de betreffende situatie worden onderbouwd en waar vereist door het bevoegd gezag worden geaccepteerd. Een gevelafvoer voor vaste brandstoffen is niet toegestaan. Dat geldt ook voor een pelletkachel. De Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB) heeft de regels over schoorsteenhoogte nader toegelicht in een kennisdocument, waarnaar IPLO verwijst.
Daarnaast geldt bij de betreffende ventilatie-instroomopeningen volgens artikel 4.138, lid 1, en tabel 4.138 Bbl voor houtgestookte toestellen een maximale verdunningsfactor van 0,0015. Dit betekent dat de rook bij ventilatieopeningen voldoende verdund moet zijn, zodat rookgassen niet via de luchttoevoer het gebouw binnenkomen. Bij de wettelijke berekening blijven voorzieningen en belemmeringen buiten het eigen bouwwerkperceel buiten beschouwing. Gemeenten kunnen via het omgevingsplan aanvullende eisen en lokale eisen stellen aan het gebruik van houtkachels om rookoverlast te beperken. Bij een nieuwe schoorsteen moet ook worden nagegaan of een vergunning nodig is. De geldende regelgeving en de technische regels moeten dus per situatie worden toegepast.
Hoe hoog moet een schoorsteen op een aanbouw zijn?
Een lage aanbouw tegen een hoger huis is een bijzondere situatie. De bestaande gevel kan de luchtstroming verstoren. Een rookkanaal dat slechts een halve meter boven de aanbouw uitkomt, kan daardoor te laag zijn. Soms moet de pijp meerdere meters boven het dakvlak uitsteken en bijna de nokhoogte van het hogere gebouw bereiken. Dat is geen vaste maat voor iedere aanbouw. Bij natuurlijke rookgasafvoer beoordelen wij hoge obstakels binnen 15 meter die boven een denkbeeldige lijn onder een hoek van 10 graden vanaf de uitmonding uitsteken. Ook gebouwen op aangrenzende percelen kunnen de schoorsteentrek beïnvloeden en nemen wij daarom mee in de technische beoordeling. Bij de wettelijke bepaling van de stromingsrichting volgens artikel 4.136 Bbl blijven belemmeringen buiten het eigen bouwwerkperceel echter buiten beschouwing. De norm kent uitzonderingen, onder meer voor smalle obstakels. Bij nieuwbouw en verbouw moet de situatie volgens NEN 2757-1 worden beoordeeld. De afstand tot de hogere gevel, de hoogte van het gebouw en de plaats van de schoorsteen bepalen de uitkomst. Daarom beoordelen wij vooraf waar de dakdoorvoer het beste kan komen. Zo voorkomen we een ongunstige uitmonding en onnodig lange buitendakse pijpen.
Mag een bestaande schoorsteen lager dan de nok uitkomen?
Bij bestaande schoorstenen mogen rookgassen volgens NEN 8757 in sommige gevallen onder de nokhoogte worden afgevoerd. Een voorbeeld uit de toelichting van het Schone Lucht Akkoord: bij een dakhelling van 35 graden en een horizontale afstand van twee meter tot de nok ligt de berekende uitmonding circa vier centimeter onder nokhoogte. Naarmate de uitmonding verder van de nok ligt, neemt de benodigde hoogte boven het plaatselijke dakvlak toe, terwijl de uitmonding ten opzichte van de nok juist lager kan liggen.
Afstand tot nok | Hoogte boven dakvlak | Ten opzichte van nok |
|---|---|---|
0 m | 0,50 m | +0,50 m |
1 m | 0,93 m | +0,23 m |
2 m | 1,36 m | −0,04 m |
3 m | 1,80 m | −0,30 m |
De tabel is uitsluitend een rekenvoorbeeld voor bestaande bouw zonder aanvullende belemmeringen. Of de uitmonding daadwerkelijk is toegestaan, hangt ook af van de overige voorwaarden voor de rookgasafvoer.
Dat is geen algemene vrijstelling voor nieuwe rookkanalen. Een bestaande schoorsteen die lager uitkomt, is daarmee niet automatisch geschikt voor een nieuwe houtkachel.
Wij controleren bij een bestaande woning de staat van het kanaal, de afmetingen en de aansluiting op de kachel. Soms is renovatie met een geschikte RVS-voering nodig. Bij een nieuw rookkanaal gelden andere uitgangspunten dan bij het in stand houden van een bestaande afvoer. Bij verplaatsing van een bestaande uitmonding gelden doorgaans nieuwbouweisen; blijft de plaats gelijk, dan kan het rechtens verkregen niveau gelden (artikel 5.16 Bbl).
Waarom is de hoogte belangrijk voor de schoorsteentrek?
Warme rookgassen stijgen op en veroorzaken onderdruk in het rookkanaal. De totale kanaallengte, rookgastemperatuur en weerstand beïnvloeden de trek. Een te korte schoorsteen, veel bochten of een lang horizontaal stuk kunnen de rookafvoer verslechteren. Een hogere uitmonding kan helpen om voldoende trek te bereiken, maar is niet altijd de enige oplossing. De juiste hoogte ondersteunt een efficiënte en schone verbranding doordat de rookgassen goed worden afgevoerd. Bij onvoldoende trek kunnen rookgassen terugstromen en kan de verbranding verslechteren. Daardoor kan meer roet en creosoot ontstaan, wat het risico op schoorsteenbrand vergroot. Een houtkachel die niet goed trekt vraagt daarom om controle van het hele systeem. Ook het type kachelpijp is belangrijk. Een enkelwandige kachelpijp kan in de opstelruimte geschikt zijn; bij dak- en vloerdoorvoeren wordt doorgaans een geïsoleerd dubbelwandig rookkanaal toegepast. De minimale diameter volgt uit de fabrikantvoorschriften en de eigenschappen van de installatie. Daarnaast moeten de voorgeschreven afstanden tot brandbare materialen worden aangehouden.
Wie bepaalt de juiste hoogte van het rookkanaal?
De installateur moet de regels toepassen op de specifieke woning. Een bouwkundig inspecteur van de gemeente kan controleren of aan de eisen is voldaan. Bij DM Houtkachels verzorgen wij de installatie zelf en beoordelen wij de specifieke situatie. We kijken naar de nok, dakhelling, omliggende bebouwing en de gewenste plaats van de kachel voordat we een rookkanaal aanleggen. We beoordelen daarbij ook de benodigde kanaallengte, veilige doorvoeren en bevestiging van de buitendakse pijp. Zo wordt niet alleen de vereiste hoogte bereikt, maar ontstaat ook een veilige en goed werkende rookgasafvoer.
Veelgestelde vragen over schoorsteenhoogte
Moet een schoorsteen altijd boven de nok uitkomen?
Bij nieuwbouw en verbouw hangt de vereiste hoogte volgens NEN 2757-1 af van de dakhelling en de afstand tot de nok. Bij daken vanaf 23 graden ligt de uitmonding volgens de berekening doorgaans ten minste 0,5 meter boven nokhoogte. Bij sommige bestaande schoorstenen kan een lagere uitmonding zijn toegestaan.
Hoe hoog moet een kachelpijp op een plat dak zijn?
Een halve meter boven het dakvlak is het uitgangspunt, maar naast een hogere gevel of andere belemmering kan meer hoogte nodig zijn.
Is een hogere schoorsteen altijd beter?
Nee. De juiste hoogte moet passen bij de houtkachel en het rookkanaal. Een goede trek hangt ook af van de diameter, het kanaaltraject en de verbrandingslucht. De juiste schoorsteenhoogte is maatwerk. De belangrijkste regels geven richting, maar de dakvorm en omgeving bepalen de uitwerking. Door vooraf de dakvorm, de uitmonding en de toepasselijke normen te controleren, voorkomen we problemen met rookafvoer en zorgen we voor een veilige installatie.
