De meeste mensen steken hun kachel gewoon aan met de traditionele stookmethode zoals ze dit altijd al gedaan hebben van onderen naar boven. Maar er is nu een betere manier om de houtkachel aan te steken en dat is volgens de Zwitserse methode. Met de Zwitserse stookmethode veranderen we de manier waarop we de haard aan maken. Het zwitsers stoken is een methode waarbij we het vuur boven aan steken. Hierdoor brand het vuur van boven naar beneden en niet meer van beneden naar boven. Hierdoor blijft het vuur heet waardoor en vrijwel meteen een volledige verbranding ontstaat waardoor er veel minder rookontwikkeling is en dit dus voor veel minder overlast zorgt. De Zwitserse stookmethode is bedoeld voor iedereen die zijn houtkachel efficiƫnter en milieuvriendelijker wil gebruiken. Of u nu een beginnende stoker bent of al ervaring heeft, met deze methode leert u hoe u rookoverlast vermindert en het meeste uit uw houtkachel haalt tijdens het stoken.
Benodigde materialen voor de Zwitserse methode
Om de Zwitserse methode optimaal te laten werken, heeft u de juiste materialen nodig. Het belangrijkste hierbij is droog haardhout met een vochtpercentage tussen 15 en 18%. Dit kan gemeten worden met een vochtmeter op de gekloofde zijde van het hout. Het is heel belangrijk dat droog hout gebruikt wordt ā nat hout zorgt voor een slechte verbranding en veel rookontwikkeling. Benodigd zijn er 4 grotere blokken van ongeveer 5-8 centimeter diameter voor de basis. Deze grote blokken vormen het fundament van je opstelling (gebruik nooit te grote stukken hout). Daarnaast heb je dunnere houtblokken van 3-5 centimeter diameter nodig voor de tussenlagen. Aanmaakhoutjes of dunne takjes is een must voor een snelle ontbranding. De aanmaakhoutjes komen bovenop de opstelling samen met 2-3 aanmaakblokjes of aanmaakwol. Voor het veilig aansteken kunnen lange lucifers of een gasaansteker gebruikt worden. Het controleren van het vochtpercentage is geen luxe, maar eigenlijk noodzaak. Hout met meer dan 18% vocht brandt niet goed en zorgt ervoor dat er teveel rook ontstaat, waardoor de voordelen van de Zwitserse methode teniet worden gedaan.
Stap-voor-stap Uitvoering van de Zwitserse stookmethode
Voorbereiding (Stap 1 & 2)
Verzamel houtblokken, aanmaakhout, aanmaak blokjes en lange lucifers of een aansteker. Zet de luchttoevoer helemaal open om zo te zorgen voor een goede luchtstroom. Plaats dan de grote houtblokken op de bodem van de kachel.
Stapelen (Stap 3 & 4)
Bouw een tweede laag kruislings met kleinere blokken, waarbij men voldoende ruimte tussen de blokken laat ā minimaal 2-3 centimeter voor de meest optimale luchtstroom. Deze ruimte is heel belangrijk voor de zuurstoftoevoer die nodig is voor een schone verbranding. Als de dunste houtjes bovenop gelegd worden als de derde laag, kruislings ten opzichte van de laag eronder dan wordt de luchtcirculatie het meest optimaal. Leg aanmaakhout en aanmaakblokjes bovenop.
Aansteken (Stappen 5-6)
Steek de aanmaakblokjes bovenaan aan met een lange lucifer of aansteker. Let erop dat er voldoende aanmaakmateriaal aangestoken wordt om zo een betrouwbare start te krijgen. Laat de deur van de kachel een paar minuten op een kiertje staan voor betere trek. Kijk naar het vuur dat langzaam naar beneden brandt ā dat is een kenmerkende eigenschap van de Zwitserse stookmethode. Wanneer de vlammen stabiel zijn en het hout aangebrand is, kan de deur dicht gedaan worden en de luchttoevoer aangepast worden.
Onderhoud en bijvullen (Stappen 7-8)
Pas de luchttoevoer aan zodat die ongeveer 25-30% open is als de kachel op temperatuur is zo gaat de kachel rustiger branden. Zo heeft u het meeste rendement en brand de kachel niet te hard. Vul bij wanneer het gloei bed goed te zien is en er nog maar kleine vlammen te zien zijn. Zet wel eerst weer de luchttoevoer volledig open voor optimale trek. Open de deur voorzichtig om rookterugslag te voorkomen en leg het nieuwe houtblok in de kachel in het gloed. Laat het nieuw hout eerst weer goed aanbranden alvorens de kachel weer rustig te zetten en zo het meeste rendement uit het brandhout te halen.
Verschil tussen zwitsers stoken en de traditionele stookmethode
Door alle ophef over het stoken van hout is het belangrijk dat alle houtstokers op de juiste manier hun houtkachel aansteken en verantwoord stoken om zo min mogelijk overlast te veroorzaken. De Zwitserse stookmethode is een bewezen techniek waar onderzoek naar is gedaan in Zwitserland. Zwitsers stoken beperkt de uitstoot van onverbrande deeltjes tot wel 40% in vergelijking met het aansteken van de houtkachel op de traditionele manier. Bij de traditionele methode ontstaat drie keer meer rook in de eerste 20 minuten omdat het vuur vrij snel opbouwt. Bij de Zwitserse stookmethode gaat dit juist langzamer en blijft de verbrandingstemperatuur en de lucht circulatie het meest optimaal. De Zwitserse stookmethode is daardoor een meer milieu vriendelijkere en minder overlast veroorzakende manier om de houtkachel aan te steken. De Zwitserse stookmethode staat ook wel bekend als de top-down methode of omgekeerd stoken methode.Het is zo dat de Zwitserse stookmethode ook wel eens zweeds stoken wordt genoemd.
Veelgemaakte fouten vermijden
Een kritieke fout die veel mensen maken: ze zetten de luchttoevoer helemaal dicht. Het vuur krijgt dan niet voldoende zuurstof en dat kan leiden tot stankoverlast en een niet volledige verbranding. Sluit de luchttoevoer nooit helemaal af! Gebruik nooit te vochtig hout, nooit hoger dan 18%. Nat hout leidt tot stankoverlast, veel rook en een slechte verbranding. Hierdoor ontstaat ook sneller roetaanslag op het glas. Heeft u hier last van, dan leest u hoe u een vervuilde kachelruit schoonmaakt. Investeer in een vochtmeter en test het hout altijd op de gekloofde kant na het hout nog een keer gekloofd te hebben. Dit is de beste plaats waar het vochtgehalte van het hout het beste gemeten kan worden. Leg nooit te veel houtblokken op elkaar, want er moet altijd voldoende ruimte tussen zitten. Als dat niet zo is dan kan er geen zuurstof circuleren en wordt de verbranding gewoon dood gestikt. Dat is een van de meest gemaakte fouten die de hele methode in de weg zit. Nooit, maar dan ook nooit gebruik je behandeld hout, spaanplaat of kunststof materiaal in de kachel. Deze dingen produceren giftige dampen en zijn slecht voor de gezondheid en het milieu.
Stooktips voor Optimaal Resultaat bij het Stoken met je Houtkachel
Om de beste resultaten te behalen is het het beste om houtsoorten zoals beuk, eik, berk of els te gebruiken. Deze harde houtsoorten geven veel meer warmte af en branden langer dan zachte houtsoorten. Laat het hout minimaal 2 jaar drogen voordat het gestookt gaat worden om de beste verbranding te krijgen. Haal de aslade regelmatig leeg, anders vermindert de luchttoevoer en heeft de houtkachel een minder efficiƫnte verbranding. Laat de kachel helemaal afkoelen voordat de as verwijdert wordt en bewaar deze in een metalen container buiten het huis. Laat elke jaar het rookkanaal vegen door een schoorsteenveger. Als het rookkanaal schoon is, verhoogt dat de trek en voorkomt men schoorsteenbranden. Dit onderhoud voorkomt onnodige aanslag van roet en creosoot.
Wilt u ook uw houtkachel stoken op de juiste manier?
Met een verantwoorde manier van stoken kunnen we allemaal wat bijdragen om overlast en uitstoot voor het milieu te beperken. Met de Zwitserse methode hout stoken bent u in ieder geval zeker dat ook u het meeste uit uw houtkachel haalt en eventuele overlast zoveel mogelijk beperkt. Heeft u vragen over de Zwitserse stookmethode of lukt het niet helemaal? u kunt altijd contact met ons opnemen voor advies.
Veelgestelde Vragen over de zwitserse manier van stoken
Hoe lang duurt het voordat de Zwitserse methode volledig brandt?
Gemiddeld duurt het 15-20 minuten voordat alle lagen goed vlam vatten, afhankelijk van de houtsoort en stapeling.
Kan ik de Zwitserse methode gebruiken in elke houtkachel?
Ja, de zwitserse manier van stoken werkt in elke houtkachel en open haard, maar controleer altijd de instructies van je specifieke model. Sommige moderne kachels hebben speciale luchtregelingen die geoptimaliseerd kunnen worden voor de Zwitserse methode.
Wat moet ik doen als er toch veel rook ontstaat?
Let op dat de luchtschuif volledig open is tijdens het aansteken. Controleer of het hout droog genoeg is (onder 18% vocht), en zorg dat er voldoende ruimte tussen de houtblokken is. Vaak is te vochtig hout of onvoldoende luchtstroom de oorzaak van rookproductie. Dit geld natuurlijk niet alleen voor de zwitserse methode maar dit is natuurlijk altijd van belang bij de goed stoken.
Hoeveel hout heb ik nodig per stookbeurt?
Voor een gemiddelde kachel van 6-8 kW is 1-2 kg hout per uur voldoende, wat overeenkomt met 2-3 middelgrote blokken.
