Een open haard staat voor veel mensen voor warmte, gezelligheid en het karakter van echt brandend hout. Het knisperende vuur en het mooie vlammenspel zorgen voor een gezellige sfeer in de woonkamer. Toch heeft een traditionele openhaard ook duidelijke nadelen. Het rendement is relatief laag en een groot gedeelte van de opgewekte warmte gaat via de schoorsteen verloren. Heeft u thuis nog zo’n traditionele haard? Dan zijn er tegenwoordig verschillende mogelijkheden om deze te moderniseren. U kunt bijvoorbeeld kiezen voor een inzet houtkachel of de situatie aanpassen voor een vrijstaande houtkachel.
Wat is een open haard?
Een traditionele open haard is een open stookplaats waarbij houtblokken in een vuurkorf of rechtstreeks op de stookvloer worden verbrand. Het vuur staat daarbij in open verbinding met de ruimte. Dat geeft direct zicht op de vlammen en zorgt voor de karakteristieke gezelligheid waarvoor dit type haard bekendstaat. Vooral in oudere woningen komen open haarden nog regelmatig voor. Ze werden vroeger gebruikt als verwarming, terwijl tegenwoordig vooral de sfeer een belangrijke reden is om het vuur te laten branden. Door het open karakter is de verbranding echter nauwelijks te regelen en is relatief veel lucht nodig.
Rendement van een open haard
Een belangrijk nadeel is het lage rendement. Bij een traditionele open haard kan ongeveer 90 procent van de opgewekte warmte via de schoorsteen verloren gaan. Het rendement ligt daardoor doorgaans slechts rond de 10 tot 20 procent, terwijl moderne houtkachels veel meer van de opgewekte warmte gebruiken voor het verwarmen van de ruimte. Voor dezelfde hoeveelheid bruikbare warmte is daardoor aanzienlijk meer brandstof nodig. Een open vuur kan bovendien verwarmde lucht uit de kamer aanzuigen en afvoeren. Wanneer de centrale verwarming tegelijkertijd aanstaat, kan dus ook een gedeelte van deze warmte verloren gaan.
Voor- en nadelen van open haarden
Het grote voordeel is de beleving. U hoort het hout knisperen, ruikt het brandende hout en heeft onbelemmerd zicht op het vuur. Daar staat tegenover dat open haarden relatief veel hout gebruiken, weinig controle bieden over het verbrandingsproces en vonken in de ruimte kunnen veroorzaken. Bij het verbranden van hout komen daarnaast rook, fijnstof en andere schadelijke stoffen vrij die invloed hebben op de luchtkwaliteit en het milieu. De hoeveelheid uitstoot wordt onder andere bepaald door het gebruikte hout, de ventilatie, de weersomstandigheden en de manier waarop wordt gestookt. Rook kan bovendien voor overlast in de omgeving zorgen. Verantwoord stoken met voldoende droog en onbehandeld hout blijft daarom belangrijk.
Mag u een open haard nog gebruiken?
Er bestaat in Nederland geen algemeen landelijk verbod waardoor alle bestaande open haarden moeten verdwijnen. Gemeenten kunnen wel lokale regels voor houtstook vaststellen. Controleer daarom welke regels in uw gemeente gelden en raadpleeg voor het stoken het Stookalert van de Nederlandse Haarden- en Kachelbranche (NHK). Ook de manier waarop u stookt speelt een belangrijke rol. Stook niet bij ongunstige weersomstandigheden, gebruik geen geverfd of behandeld hout en kies alleen droog hout met een laag vochtgehalte. Zorg daarnaast voor voldoende ventilatie tijdens het branden.
Onderhoud van een open haard
Een open haard heeft regelmatig onderhoud nodig om veilig te kunnen blijven stoken. Laat de schoorsteen daarom minimaal jaarlijks vegen en controleer de stookplaats en rookgasafvoer op vervuiling of beschadigingen. Door houtverbranding ontstaat roet in het kanaal en bij onvoldoende onderhoud kan het risico op een schoorsteenbrand toenemen. Gebruik daarnaast alleen droog en onbehandeld hout en zorg tijdens het stoken voor voldoende ventilatie. Goed onderhoud draagt niet alleen bij aan de veiligheid, maar helpt ook om rook en overlast voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken.
Open haard vervangen: wat is de juiste keuze?
Wilt u meer warmte uit uw hout halen of past de huidige situatie niet meer bij uw wensen? Dan zijn er verschillende mogelijkheden. Wat de juiste keuze is, hangt onder andere af van de beschikbare ruimte, de constructie, het bestaande afvoerkanaal en het vermogen dat nodig is. Ook het nominaal vermogen van de nieuwe kachel is belangrijk. Een te groot type kachel kan ervoor zorgen dat de ruimte snel te warm wordt, terwijl een te klein model onvoldoende warmte levert. Wanneer u met echt hout wilt blijven stoken, zijn een inzet houtkachel en een vrijstaande houtkachel meestal de meest voor de hand liggende oplossingen.
Open haard vervangen door een inzet houtkachel
Wilt u het karakter van uw bestaande open haard zoveel mogelijk behouden? Dan kan een inzet houtkachel een stijlvolle oplossing zijn. De kachel wordt in of bij de bestaande opening geplaatst en heeft een gesloten systeem met een glazen deur. Hierdoor kan de luchttoevoer beter worden geregeld en ontstaat een efficiëntere verbranding. Tegelijkertijd blijft het vuur goed zichtbaar. Moderne inzethaarden zijn verkrijgbaar in verschillende afmetingen, vermogens en uitvoeringen. Sommige modellen bieden zelfs zicht op het vuur vanaf verschillende kanten. Welke uitvoering de beste keuze is, hangt af van de beschikbare afmetingen, het gewenste vuurbeeld en het benodigde nominaal vermogen. U kunt hiervoor ons assortiment inzet houtkachels bekijken.
Wilt u meer weten over de mogelijkheden en hoe zo’n aanpassing wordt uitgevoerd? Lees dan ook hoe wij een bestaande open haard moderniseren met een inzethaard.
Een goed voorbeeld van zo’n situatie is een door DM Houtkachels uitgevoerde installatie met een Barbas Unilux. Bekijk hier hoe wij een Barbas Unilux inzet houtkachel in een bestaande situatie hebben geïnstalleerd.
Kan een inzet houtkachel altijd worden geplaatst?
Dat is afhankelijk van de situatie. De breedte, hoogte en diepte van de opening bepalen welke inzethaarden geschikt zijn. Daarnaast moet worden gecontroleerd of de bestaande schoorsteen veilig kan worden gebruikt. In een gemetseld kanaal kan eventueel een flexibel RVS rookkanaal worden aangebracht voor de rookgasafvoer. Ook de aanvoer van verbrandingslucht verdient aandacht, zeker in goed geïsoleerde woningen. Een goede installatie is belangrijk voor een veilige werking en voldoende trek.
Open haard vervangen door een vrijstaande houtkachel
Een andere mogelijkheid is kiezen voor een vrijstaande houtkachel. Dit geeft meer vrijheid bij het bepalen van het model en de positie van de kachel. De oude situatie kan gedeeltelijk worden aangepast of verwijderd, waarna de nieuwe kachel ervoor of in de buurt wordt geplaatst. Hierdoor bent u minder gebonden aan de oorspronkelijke afmetingen. Er zijn verschillende typen verkrijgbaar, van compacte modellen tot grotere klassieke en moderne kachels. Bij de keuze moet niet alleen naar het uiterlijk worden gekeken, maar vooral naar het nominaal vermogen en de ruimte waarin de kachel wordt gebruikt. Bekijk hiervoor onze vrijstaande houtkachels.
Open haard of houtkachel?
Hoewel beide hout als brandstof kunnen gebruiken, is de werking behoorlijk verschillend. Een traditioneel open vuur staat rechtstreeks in verbinding met de kamer en is moeilijk nauwkeurig te regelen. Een houtkachel werkt met een gesloten verbrandingskamer en een regelbare luchttoevoer. Daardoor kan het hout efficiënter verbranden en wordt meer warmte gebruikt voor het verwarmen van de woning. Een moderne haard of kachel met een grote glazen ruit behoudt tegelijkertijd het zicht op het vlammenspel. Wie vooral daadwerkelijk wil verwarmen, zal daarom meestal meer profijt hebben van een gesloten houtkachel.
Welke alternatieven zijn er voor open haarden?
Een houtkachel is niet het enige alternatief. Er bestaan ook elektrische haarden, een gashaard, bio-ethanolhaard, pelletkachel en verschillende soorten inbouwhaarden. Elektrische haarden zijn vooral interessant wanneer sfeer en gemak belangrijk zijn en een rookgasafvoer niet gewenst is. Een gashaard werkt op gas en biedt een regelbaar vuurbeeld. Een bio ethanol haard gebruikt vloeibare brandstof en wordt voornamelijk vanwege de sfeer toegepast. Een pelletkachel gebruikt houtpellets en kan de brandstof automatisch aanvoeren. Ieder type haard heeft daarmee zijn eigen eigenschappen. Wilt u het stoken met echte houtblokken behouden, dan ligt een inzet- of vrijstaande houtkachel meer voor de hand.
Elektrische haard, gashaard of bio ethanol haard
Elektrische haarden, een gashaard en een bio ethanol haard kunnen interessante alternatieven zijn wanneer echt brandhout geen vereiste is. Ze verschillen sterk in werking, warmteafgifte, brandstof en installatie. DM Houtkachels is gespecialiseerd in houtgestookte kachels. Daarom richten wij ons bij een ombouw voornamelijk op oplossingen waarbij het karakter van echt houtvuur behouden blijft.
Bestaande schouw behouden of verwijderen?
Bij het moderniseren moet ook worden bepaald wat er met de schouw gebeurt. Heeft deze nog een mooie uitstraling en past hij bij het interieur, dan kan een inzetmodel een goede oplossing zijn. Is de constructie verouderd of wilt u een compleet andere uitstraling, dan kan deze gedeeltelijk of volledig worden aangepast. Daarna ontstaat bijvoorbeeld ruimte voor een vrijstaand model. Het is dus niet altijd nodig om alles te verwijderen; soms kan een deel van de bestaande schouw juist behouden blijven.
Kan de bestaande schoorsteen worden gebruikt?
Dat moet per woning worden beoordeeld. Onder andere de diameter, lengte, constructie en conditie zijn belangrijk. De afvoer moet voldoende trek leveren en geschikt zijn voor de gekozen kachel. Bij een bestaande gemetselde schoorsteen kan soms een flexibel RVS rookkanaal worden toegepast. Is er geen geschikte afvoer aanwezig, dan kan een nieuw dubbelwandig systeem nodig zijn. Kijk daarom bij een ombouw niet alleen naar de kachel zelf, maar naar de volledige installatie.
Persoonlijk advies over uw open haard
Heeft u advies nodig over het moderniseren van uw haard? DM Houtkachels kan de mogelijkheden met u bespreken en helpen bepalen welk type kachel en welk vermogen bij uw woning passen. Wilt u de bestaande schouw behouden, dan kan een inzetmodel de beste keuze zijn. Wilt u juist meer vrijheid in vormgeving en plaatsing, dan kan een vrijstaand model interessanter zijn. In onze showroom in Wageningen kunt u verschillende houtkachels bekijken en krijgt u persoonlijk advies over de mogelijkheden voor uw woning. Wilt u weten wat er in uw situatie mogelijk is? Dan kunt u een afspraak maken voor persoonlijk advies.
Veelgestelde vragen over open haarden
Wat is het rendement van een open haard?
Een traditionele open haard heeft doorgaans een rendement van ongeveer 10 tot 20 procent. Veel warmte verdwijnt met de rookgassen naar buiten. Een moderne gesloten houtkachel kan door de beter regelbare verbranding een aanzienlijk hoger rendement behalen.
Mag ik mijn open haard nog gebruiken?
Er bestaat geen algemeen landelijk verbod op alle bestaande open haarden in Nederland. Gemeenten kunnen wel lokale regels voor houtstook vaststellen. Controleer daarom de regels van uw gemeente en raadpleeg het NHK Stookalert voordat u gaat stoken.
Kan ik mijn open haard ombouwen naar een houtkachel?
In veel situaties is een ombouw mogelijk. Een inzetmodel kan bijvoorbeeld in de bestaande opening worden geplaatst. De beschikbare afmetingen en de geschiktheid van de rookgasafvoer moeten vooraf worden beoordeeld.
Kan ik een houtkachel voor mijn open haard plaatsen?
Dat kan afhankelijk van de beschikbare ruimte en constructie een goede oplossing zijn. Een vrijstaande kachel kan bijvoorbeeld vóór of nabij de oude stookplaats worden geïnstalleerd en op een geschikte rookgasafvoer worden aangesloten.
Moet de bestaande schoorsteen worden vervangen?
Meestal niet. Eerst moet worden vastgesteld of deze technisch geschikt en veilig is voor het nieuwe toestel. Meestal kan een flexibel RVS-kanaal in een bestaande gemetselde schoorsteen worden aangebracht. In andere situaties is een nieuwe afvoer nodig.
Is een houtkachel zuiniger dan een open haard?
Een moderne houtkachel haalt aanzienlijk meer bruikbare warmte uit dezelfde hoeveelheid hout. Dit komt voornamelijk door de gesloten en beter regelbare verbranding en het hogere rendement.
