Een roetfilter voor een houtkachel helpt de uitstoot van fijnstof en andere schadelijke stoffen via de schoorsteen te verminderen. Bij het verbranden van hout komen rookgassen, roet en onverbrande deeltjes vrij. Met een geschikt houtrookfilter kan deze uitstoot worden beperkt, waardoor schoner stoken mogelijk wordt. Voor eigenaren van een bestaande houtkachel die rook, geur en overlast willen verminderen, bestaan verschillende systemen, waaronder elektrostatische roetfilters en katalysatoren die in het rookkanaal worden geplaatst.
Wat is een roetfilter voor een houtkachel en hoe werkt het?
Een roetfilter is een voorziening die bepaalde stoffen uit de rookgassen van houtgestookte kachels en haarden verwijdert of omzet. De besproken roetfilters zijn niet geschikt voor open haarden. Wilt u de uitstoot van een open haard verminderen, dan is het verstandiger om deze te moderniseren, bijvoorbeeld met een gesloten inzethaard. Daarmee verbetert de verbranding en neemt de uitstoot doorgaans aanzienlijk af. Hout is een complexe brandstof. Zelfs bij een efficiëntere verbranding blijven fijnstofdeeltjes en andere verontreinigingen in de houtrook aanwezig. Deze komen normaal gesproken via de schoorsteen in de buitenlucht terecht. Hoe een houtrookfilter werkt, hangt af van de toegepaste techniek. Sommige systemen vangen schadelijke deeltjes op, terwijl een katalysator bepaalde stoffen chemisch omzet. Een roetfilter kan daardoor bijdragen aan een betere luchtkwaliteit en minder rookoverlast voor omwonenden. Het vervangt echter niet het belang van verantwoord stoken met droog, onbehandeld hout en voldoende luchttoevoer voor een schonere verbranding.
Verschillende soorten roetfilters waarmee schoner stoken mogelijk is
Er zijn verschillende systemen verkrijgbaar om de uitstoot van een houtkachel of gesloten haard te verminderen. De werking, plaatsing en het onderhoud verschillen per type filter.
Elektrostatisch roetfilter
Een elektrostatisch roetfilter gebruikt elektrische spanning om fijnstofdeeltjes in de rookgassen elektrisch te laden. Deze deeltjes worden vervolgens opgevangen op een elektrode of verzameloppervlak. Hierdoor komt er minder fijnstof via de schoorsteen naar buiten. Dit type filter wordt doorgaans in of op het rookgasafvoerkanaal gemonteerd. Het systeem heeft elektriciteit nodig en moet regelmatig worden gereinigd om goed te blijven functioneren. Elektrostatische filters richten zich voornamelijk op de vermindering van deeltjesuitstoot. Een elektrostatisch roetfilter kan ook achteraf op een bestaande kachel worden toegepast. Vaak wordt het systeem boven op de schoorsteen geplaatst, waardoor aanpassingen aan de kachel zelf niet nodig zijn. Wel moet het rookkanaal geschikt zijn en is een elektrische aansluiting noodzakelijk. Het filter kan ook bij een moderne kachel worden toegepast om de uitstoot van fijnstof verder te beperken.
ABCAT houtrookfilter
Het ABCAT houtrookfilter werkt met een katalysator die bepaalde schadelijke stoffen in de rookgassen omzet. Het systeem is ontwikkeld om de uitstoot van onder andere koolmonoxide en onverbrande koolwaterstoffen te verminderen. De werking is afhankelijk van de temperatuur en samenstelling van de rookgassen. Het filter kan bij een geschikte installatie eenvoudig ingebouwd worden in het eerste gedeelte van de kachelpijp boven de kachel, ook wanneer er al een oudere kachel geplaatst is. De diameter en het vermogen van de kachel moeten passen bij de gekozen uitvoering. Een elektrische aansluiting is niet nodig: de katalysator werkt door de warmte van de rookgassen. Volgens de fabrikant begint de werking rond 100°C en worden roet, teer en geurstoffen vanaf ongeveer 300°C beter afgebroken. Bij normaal gebruik kan de katalysator meer dan 20 stookseizoenen meegaan, maar de levensduur hangt af van het stookgedrag. Minerale as blijft achter; bij een koude kachel kan het filter worden uitgenomen en met water worden schoongemaakt.
Dik Geurts DG Filter
Het Dik Geurts DG Filter is een geïntegreerd elektrostatisch fijnstoffilter dat onderdeel uitmaakt van het GreenBlocks-systeem. Het filter bevindt zich in het bovenste gedeelte van de kachel en werkt met hoogspanning. Hierdoor worden fijnstofdeeltjes uit de rookgassen afgevangen voordat deze via de schoorsteen naar buiten komen. Volgens de fabrikant kan het DG Filter de fijnstofuitstoot met maximaal 75% verminderen. Het systeem is uitsluitend beschikbaar voor daarvoor geschikte modellen, waaronder de Dik Geurts Orbe High. Het DG Filter is geen universeel roetfilter dat achteraf op iedere bestaande kachel kan worden gemonteerd.
Hoeveel schadelijke stoffen en fijnstof houdt een roetfilter tegen?
Hoeveel fijnstof een roetfilter vermindert, verschilt per systeem. Elektrostatische filters kunnen onder geschikte omstandigheden een groot deel van de fijnstofdeeltjes opvangen. Katalytische filters werken anders en richten zich mede op de omzetting van bepaalde gasvormige stoffen. Het werkelijke resultaat hangt onder andere af van de rookgastemperatuur, het vochtgehalte van het gebruikte hout, de verbranding en het onderhoud. Een vast reductiepercentage voor alle roetfilters bestaat daarom niet. Ook met een filter blijft er uitstoot aanwezig.
Kan een roetfilter op een bestaande houtkachel worden geplaatst?
Bij veel bestaande kachels en haarden is het mogelijk om achteraf een geschikt roetfilter te installeren. U kunt dus met een houtrookfilter uw oude kachel een stuk schoner maken. Dit hangt af van het type kachel, de diameter van de kachelpijp, de beschikbare ruimte en de voorschriften van de fabrikant. Een filter moet de rookgasafvoer niet ongewenst belemmeren. Ook moet het rookkanaal voldoende trek behouden. Bij een oudere kachel met een slechte verbranding is het soms verstandiger om eerst te onderzoeken of vervanging door een moderne Ecodesign-houtkachel een betere oplossing is.
Wat kost een roetfilter voor een houtkachel?
De prijs van een roetfilter voor een houtkachel hangt af van het gekozen systeem. Een ABCAT houtrookfilter kost ongeveer € 390 tot € 755 inclusief btw, afhankelijk van de diameter en uitvoering. Voor de montage kunt u rekenen op ongeveer € 200 tot € 300 inclusief btw. De totale kosten inclusief plaatsing bedragen daarmee circa € 590 tot € 1.055. Een elektrostatisch roetfilter kost doorgaans € 2.500 tot € 3.500 inclusief installatie. Hierbij spelen de bereikbaarheid van de schoorsteen, de elektrische aansluiting en eventuele aanpassingen aan het rookkanaal een rol. Het geïntegreerde Dik Geurts DG Filter is als optie verkrijgbaar bij de Orbe High. De meerprijs hiervan is op aanvraag. Naast de aanschafkosten moet bij de verschillende filtersystemen rekening worden gehouden met periodiek onderhoud.
Wat zijn de nadelen van een roetfilter?
Een roetfilter vermindert de uitstoot, maar maakt een kachel niet volledig emissievrij. Daarnaast kunnen aanschafkosten, onderhoud en reiniging nadelen zijn. Sommige filters werken pas goed wanneer de rookgassen voldoende warm zijn. Ook kan een verkeerd geplaatst of vervuild filter de werking van het rookkanaal beïnvloeden. Daarom zijn een juiste installatie, voldoende schoorsteentrek en periodieke controle belangrijk. Goed stookgedrag blijft noodzakelijk, ook wanneer een houtrookfilter is geplaatst.
Is een roetfilter voor een houtkachel verplicht?
In Nederland bestaat geen algemene landelijke verplichting om een bestaande kachel van een roetfilter te voorzien. Wel gelden er regels voor houtgestookte toestellen, rookgasafvoer en het voorkomen van schadelijke hinder. Nieuwe houtkachels en gesloten houthaarden die onder de betreffende productregels vallen, moeten voldoen aan de Europese Ecodesign-eisen. Deze stellen grenzen aan onder andere de uitstoot van fijnstof en koolmonoxide. Een roetfilter kan de uitstoot verder beperken, maar is geen vervanging voor een goede ecodesign kachel, een veilig rookkanaal en verantwoord stoken.


