In verschillende gemeenten kunt u subsidie krijgen om een houtkachel, schoorsteenkanaal of open haard te laten verwijderen. De subsidieregeling biedt soms €1.000 of meer. Daarmee willen gemeenten houtrook verminderen. Maar is het verwijderen van een kachel altijd de meest effectieve maatregel? Bij DM Houtkachels vinden wij dat vooral gekeken moet worden naar hoeveel er daadwerkelijk wordt gestookt en welke mogelijkheden er zijn om verantwoord met hout te verwarmen.
Welke subsidie is er voor een houtkachel?
Er bestaat geen landelijke subsidie voor het verwijderen van een houtkachel. Elke gemeente stelt eigen voorwaarden, een maximum en een subsidieplafond vast. Nijmegen biedt in 2026 maximaal €1.000 per woning of pand. Beuningen kende een regeling tot €1.000 per woonadres voor het verwijderen van een rookkanaal of rookgaskanaal. Utrecht bood in een eerdere regeling maximaal €1.500, of €4.000 voor U-pashouders; die aanvraagperiode eindigde in 2025. Wie subsidie wil aanvragen, controleert eerst bij de gemeente of de regeling nog openstaat en welke kosten in aanmerking komen. Wie subsidie vraagt, moet vaak foto’s van de situatie vóór en na de werkzaamheden, een factuur van de aannemer en bewijs van verwijdering van het rookgaskanaal meesturen. Maak foto’s voordat de werkzaamheden beginnen. Controleer de volgorde: soms vraagt u subsidie vóór de verbouwing aan, soms nadat het werk is afgerond. Ook kunnen een eigendomsbewijs en een erkende aannemer nodig zijn. Voor de aanschaf van een nieuwe houtkachel bestaat geen landelijke subsidie of vergelijkbare financiering. De vroegere ISDE-subsidie voor een pelletkachel is in 2020 beëindigd.
Waarom zullen actieve houtstokers hun kachel niet snel verwijderen?
Voor mensen die hun houtkachel regelmatig gebruiken als verwarming, vertegenwoordigt deze meer waarde dan alleen de aanschafprijs. Met hout stoken kan de behoefte aan gas of andere verwarming verminderen, wat op lange termijn financiële voordelen kan bieden. De werkelijke besparing hangt af van de houtprijs, de woning, het rendement van de kachel en de energieprijzen. Een eenmalige vergoeding van €1.000 weegt voor een actieve houtstoker mogelijk niet op tegen de besparing over meerdere stookseizoenen. Daarnaast waarderen veel eigenaren de warmte, sfeer en onafhankelijkheid die een houtkachel kan bieden. Het is daarom niet vanzelfsprekend dat juist actieve houtstokers aan de subsidieregeling willen meedoen.
Levert subsidie voor het verwijderen minder houtrook op?
Stel dat een woning een oude open haard heeft die al jaren niet wordt gebruikt. De eigenaar laat de haard en het rookkanaal verwijderen en ontvangt subsidie. De gemeente registreert een verwijderd rookkanaal, maar de uitstoot van deze woning daalt niet: er werd al niet gestookt. Dat betekent niet dat de maatregel geen nut heeft. Een verwijderd rookkanaal kan voorkomen dat er in de toekomst weer wordt gestookt. Toch is het belangrijk onderscheid te maken tussen een ongebruikte open haard en een houtkachel waarmee een woning daadwerkelijk wordt verwarmd. Het Schone Lucht Akkoord richt zich op het verbeteren van de luchtkwaliteit en het beperken van fijnstof. Om te beoordelen of de subsidie daaraan bijdraagt, zouden gemeenten volgens ons niet alleen het aantal aanvragen moeten tellen, maar ook moeten onderzoeken hoeveel houtstook en emissies van fijnstof werkelijk worden voorkomen. Zonder die gegevens blijft het effect onzeker.
Waarom investeren in verantwoord houtstoken?
Houtrook bevat fijnstof en kan overlast veroorzaken; de manier waarop de kachel en rookafvoer worden gebruikt, speelt daarbij een rol. Juist daarom vinden wij verantwoord stoken belangrijk. Droog brandhout, voldoende luchttoevoer, goed onderhoud en het opvolgen van de Stookwijzer kunnen helpen onnodige rookontwikkeling te beperken. Ook een goed aangelegd rookkanaal en een passend vermogen zijn belangrijk voor de werking van de kachel. Een traditionele open haard is bovendien niet te vergelijken met een moderne, gesloten houtkachel. Door de gecontroleerde verbranding en het hogere rendement kan een moderne houtkachel aanzienlijk efficiënter en schoner verwarmen. Moderne houtkachels moeten sinds 2022 voldoen aan de Europese Ecodesign-eisen. Een moderne kachel die goed wordt gebruikt, kan schoner branden dan een verouderd toestel, al blijft er uitstoot bestaan. In bepaalde situaties kunnen ook een houtrookfilter of katalysator bijdragen aan emissiebeperking. Zulke technieken maken houtstook niet uitstootvrij. Door te investeren in moderne houtkachels, goed onderhoud en verantwoord stookgedrag kan de uitstoot worden beperkt. Een gerichte aanpak kan daardoor zinvoller zijn dan uitsluitend subsidie verstrekken voor het verwijderen van houtkachels.
Onze kijk op subsidie voor houtkachels
Bij DM Houtkachels zijn wij voorstander van verantwoord houtstoken en een veilige installatie. Wij begrijpen dat gemeenten overlast willen verminderen, maar vinden dat de resultaten van subsidies moeten worden beoordeeld op daadwerkelijk vermeden uitstoot. Als een actieve houtstoker dankzij een regeling stopt, kan dat de uitstoot verminderen. Als vooral ongebruikte haarden verdwijnen, is de directe milieuwinst beperkt. Het zou daarom goed zijn als gemeenten naast verwijdering ook kijken naar voorlichting, goed onderhoud en mogelijkheden om bestaande houtstook schoner te maken.
Conclusie: de vraag is niet alleen hoeveel houtkachels en rookkanalen met subsidie worden verwijderd, maar vooral hoeveel uitstoot daarmee wordt voorkomen. Verantwoord stoken verdient in die afweging een volwaardige plaats.


